หนึ่งปีทำหนึ่งครั้ง น้ำปู๋ ของดีอำเภอแจ้ห่ม พาชมกรรมวิธีการทำน้ำปู๋แบบดั้งเดิมใช้ปู 100%

เมื่อพูดถึงอาหารเหนือ ที่คนเหนือนิยมรับประทานและคนต่างถิ่นที่มาที่ลำปางจะต้องถามหา นั้นคือ น้ำพริกน้ำปู๋ และเมนูอีกหลากหลายที่มีส่วนผสมของน้ำปู๋ และในพื้นที่จังหวัดลำปาง น้ำปู๋ ถือเป็นของดีและเป็นสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของอำเภอแจ้ห่ม เนื่องจากดั้งเดิมอำเภอแจ้ห่มจะมีปูจำนวนมาก ทำให้มีการนำปูมาแปรูรูปเป้นน้ำปู๋ เพื่อให้เป็นส่วนผสมของอาหารและสามารถเก็บไว้ได้นาน

วันนี้พาไปชมกรรมวิธีการทำน้ำปู๋ ของกลุ่มผู้ผลิตน้ำปู๋บ้านแม่ตา ต.ปงดอน อ.แจ้ห่ม จ.ลำปาง โดยมีประธานกลุ่ม นางแก้วมูล กองตัน และ นางเดือนลอย ไหวพินิจ  นายวิเศษ กองตัน อดีตผู้ใหญ่บ้าน บ้านแม่ตาหลวง รวมถึงสมาชิกกลุ่มได้มาช่วยกันจับปูในนาข้าว ซึ่งเป็นปูพันธุ์พระราชทานและพันธุ์พื้นเมือง ซึ่งชาวบ้านจะเก็บปูหลังจากลงกล้าในนาข้าวไปแล้วประมาณ1เดือน

หลังจากได้ปูนามาแล้วก็นำมาล้างให้สะอาด จากนั้นก็จะนำมาตำพร้อมกับสมุนไพรดับกลิ่นคาวได้แก่ ใบข่า ใบขมิ้น ใบตระไคร้ นำมาหั่นฝอยตำพร้อมปูให้ละเอียด โดยปริมาณ ปูสด 10 กิโลกรัม ใช้สมุนไพร 1 กิโลกรัม จากนั้นกรองให้เหลือแต่น้ำและนำไปพักหรือหมักไว้ 1 คืน ก่อนจะนำมาต้มในหม้อดินใช้เตาฟืนหรือเตาถ่าน ใช้ไฟแรงในช่วงแรกหลังจากน้ำเดือดก็ลดไปให้เป็นไฟอ่อนเคี่ยวด้วยไม้ไผ่ที่ทำเป็นลักษณะรูปตัวยูโค้งเพื่อให้เวลาเคี่ยวน้ำปูจะไม่ติดก้นหรือขอบหม้อ เคี่ยวไปเรื่อยๆ ซึ่งขบวนการเคี่ยวจะใช้เวลาประมาณ 4-5 วัน (ห้ามใช้ไฟแรง) เคี่ยวจนกว่าน้ำปูในหม้อดินจะงวด ปรุงส่วนผสมเพิ่ม ได้แก่พริกป่น (ตามชอบหากชอบเผ็ดก็เพิ่มปริมาณพริก) ส่วนที่ทำจำหน่ายจะเผ็ดปานกลาง  เมล็ดมะกัดหรือเมล็ดลูกจำกัดปั่นละเอียด(รสชาติคล้ายหมาล่า) และกระเทียมบดละเอียด นำมาผสมในขั้นตอนสุดท้ายและเคี้ยวจนไม่เหลือน้ำถือว่าเสร็จสิ้นขบวนการเคี้ยว

หลังจากนั้นตักออกจากหม้อนำมาพักไว้จนเย็นก่อนจะนำไปบรรจุในภาชนะเป็นกระปุกหรือตลับพร้อมจำหน่าย ซึ่ง ปูสด 1 กิโลกรัม เมื่อเคี่ยวเสร็จจะได้น้ำปู๋เพียง 1 ขีดกว่าๆ นั่นหมายถึงหากใช้ปู 10 กิโลกรัม ก็จะได้น้ำปู๋เพียง 1-2 กิโลกรัมเท่านั้น ซึ่งวัตถุดิบหลักคือปูนา ราคากิโลกรัมละ 80-90 บาท โดยน้ำปู๋ของกลุ่มไม่ใส่สารกันบูด สามารถเก็บไว้ได้นาน2-3ปี โดยไม่เสียรสชาติไม่ขึ้นรา จำหน่ายในราคากิโลกรัมละ 1,500 บาท เป็นตลับเล็กประมาณ7ขีด ราคา 100 บาท โดยต้องสั่งซื้อล่วงหน้าประมาณ1สัปดาห์ เนื่องจากทางกลุ่มจะทำให้ใหม่สดทุกออร์เดอร์ โดยจะเริ่มจำหน่ายในเดือน ก.ย.-ต.ค.นี้ หากสนใจสามารถสั่งซื้อได้โดยตรงที่กลุ่ม หมายเลขโทรศัพท์ 086-1892190

สำหรับน้ำปู๋ สามารถนำไปเป็นเครื่องปรุงในเมนูอาหารได้หลากหลาย อาทิ ส้มตำมะขามอ่อนใส่น้ำปู๋  ตำกระท้อนใส่น้ำปู๋ ตำส้มโอใส่น้ำปู๋  น้ำพริกน้ำปู๋ทานกับหน่อไม้ต้มและพักต้ม ยำหน่อไม้ใส่น้ำปู๋ หรือจะทานน้ำปู๋กับข้าวเหนียวร้อนๆก็ทานได้เช่นกัน.