เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา หรือ หมอเจด ได้ออกมาโพสต์ให้ความรู้ด้านสุขภาพ ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว หมอเจด โดยระบุว่า 7 อาหารที่กระเพาะไม่ชอบ กินบ่อยเสี่ยงอักเสบ กรดไหลย้อนหนักขึ้น
บางคนบอกผมว่า หมอ ผมก็ไม่ได้กินอะไรพิสดารนะ ทำไมช่วงนี้ทั้งแสบท้อง ทั้งเรอ ทั้งจุกแน่นบ่อยขึ้น พอไล่ดูจริง ๆ เช้ากาแฟเข้ม เที่ยงเผ็ดจัด บ่ายชานม เย็นของทอด ดึกมื้อใหญ่ก่อนนอน กระเพาะกับหลอดอาหารเลยเหมือนทำโอทีทุกวันครับ จริง ๆ อาหารไม่ได้ทำให้ กระเพาะอักเสบ ทุกชนิดโดยตรงแบบเดียวกันนะครับ เพราะกระเพาะอักเสบมีหลายสาเหตุ เช่น H. pylori ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs แอลกอฮอล์ หรือโรคบางอย่าง แต่มีอาหารหลายกลุ่มที่กระตุ้นอาการแสบ จุก แน่น หรือทำให้กรดไหลย้อนกำเริบในคนที่ไวอยู่แล้ว ถ้าช่วงนี้แสบท้อง เรอบ่อย หรือกรดไหลย้อนหนักขึ้น ลองเช็ก 7 อย่างต่อไปนี้
1. ของทอด ของมัน ไก่ทอด หมูกรอบ เฟรนช์ฟรายส์ ของผัดน้ำมันเยอะ อาหารไขมันสูงทำให้กระเพาะอาหารระบายช้าลงในบางคนครับ พออาหารค้างนานขึ้น กระเพาะแน่นขึ้น แรงดันในกระเพาะเพิ่ม กรดก็มีโอกาสย้อนขึ้นหลอดอาหารได้ง่ายขึ้น ถ้ารู้ตัวว่ากินของทอดแล้วแน่น เรอ หรือแสบร้อนกลางอกบ่อย อันนี้ควรลดจริงครับ
2. อาหารเผ็ดจัด พริกไม่ได้ทำให้ทุกคนเป็นแผลในกระเพาะครับ แต่สาร capsaicin สามารถกระตุ้นอาการแสบร้อนและระคายเคืองในคนที่มีกระเพาะไวหรือกรดไหลย้อนอยู่แล้วได้ บางคนกินส้มตำเผ็ด 10 เม็ดไม่มีอะไร อีกคน 2 เม็ดก็แสบตั้งแต่คอถึงลิ้นปี่ ตรงนี้ต้องดู ความไวของตัวเอง ครับ ถ้ากินแล้วมีอาการซ้ำชัด ๆ ก็ไม่ต้องฝืนว่าคนอื่นกินได้ เราต้องกินได้เหมือนกัน
3. กาแฟเข้ม โดยเฉพาะตอนท้องว่าง กาแฟไม่ได้เป็นผู้ร้ายของทุกคนนะครับ แต่คาเฟอีนและสารในกาแฟอาจกระตุ้นกรดหรือทำให้อาการกรดไหลย้อนแย่ลงในบางคน ยิ่งถ้าตื่นมา ยังไม่ได้กินอะไร ซัดเอสเปรสโซเข้ม ๆ เลย ถ้ากระเพาะไวอยู่แล้ว อาจรู้สึกแสบ จุก หรือคลื่นไส้ได้ง่ายขึ้น ถ้าดื่มแล้วมีอาการ ลองลดความเข้ม ลดปริมาณ หรือกินพร้อมอาหารดูครับ
4. ช็อกโกแลตและของหวานไขมันสูง อันนี้หลายคนไม่คิดครับ ช็อกโกแลตมีทั้งไขมันและสารบางอย่างที่อาจลดความตึงของหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างในบางคน พอหูรูดปิดไม่แน่น กรดก็ย้อนขึ้นง่ายขึ้น โดยเฉพาะถ้ากินหลังมื้อใหญ่แล้วตามด้วยนอนเลย เค้กช็อกโกแลตอาจไม่ได้ผิดคนเดียวครับ แต่พอกินตอนสี่ทุ่มแล้วนอนสี่ทุ่มครึ่ง นี่เริ่มรวมทีมกันแล้ว
5. น้ำอัดลมและเครื่องดื่มซ่า ฟองแก๊สทำให้กระเพาะขยายและเรอมากขึ้นครับ ยิ่งกระเพาะแน่น แรงดันภายในก็ยิ่งสูง กรดจึงมีโอกาสย้อนขึ้นมาง่ายขึ้นในบางคน ส่วนเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง ถ้าดื่มบ่อยยังเพิ่มพลังงาน ทำให้น้ำหนักขึ้นและพุงเพิ่ม ซึ่งเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้กรดไหลย้อนแย่ลงได้ครับ
6. แอลกอฮอล์ อันนี้ผมอยากให้ระวังทั้งกระเพาะและกรดไหลย้อนครับ แอลกอฮอล์สามารถระคายเยื่อบุกระเพาะ และในบางคนทำให้อาการกรดไหลย้อนชัดขึ้น ดื่มแล้วหน้าแดงอย่างเดียวไม่เท่าไร แต่ถ้าดื่มพร้อมของทอด กินมื้อใหญ่ แล้วกลับไปนอนเลย กระเพาะกับหลอดอาหารได้ทำงานกันครบทีมครับ ถ้ามีอาการเรื้อรัง การลดหรือหยุดแอลกอฮอล์มักช่วยได้มากกว่าการเปลี่ยนแค่ยาแก้กรดอย่างเดียว
7. มื้อใหญ่ตอนดึก อันนี้ไม่ใช่ อาหารชนิดเดียว แต่เป็นพฤติกรรมที่ผมอยากใส่ไว้เลยครับ เพราะเจอบ่อยมาก กลางวันกินน้อย กลับบ้านหิวมาก สองทุ่มครึ่งจัดเต็ม ข้าว แกง ของทอด ของหวาน แล้วสามทุ่มครึ่งขึ้นเตียง พอนอนราบ แรงโน้มถ่วงที่เคยช่วยให้กรดอยู่ด้านล่างก็ลดลง กรดจึงย้อนขึ้นง่ายครับ โดยทั่วไปถ้ามีกรดไหลย้อน ผมมักแนะนำให้เว้นมื้อใหญ่ก่อนนอนประมาณ 2–3 ชั่วโมง ถ้ากระเพาะเริ่มงอแง ลองปรับแบบนี้ก่อน
- ลดของทอด ของมัน และมื้อที่ใหญ่เกินไป
- เลือกอาหารรสไม่จัดช่วงที่มีอาการ
- ลดกาแฟถ้าดื่มแล้วแสบหรือเรอมาก
- ลดน้ำอัดลมและแอลกอฮอล์
- กินมื้อเย็นให้เร็วขึ้น และอย่านอนทันทีหลังอาหาร
- ถ้าน้ำหนักเกินหรือพุงมาก การลดน้ำหนักช่วยลดแรงดันในช่องท้องและช่วยเรื่องกรดไหลย้อนได้
- ถ้ามีอาการกลางคืนบ่อย ลองยกหัวเตียงขึ้นเล็กน้อย แทนการหนุนหมอนสูงหลายใบ
กระเพาะกับหลอดอาหารไม่ได้มีอาหารต้องห้ามตายตัวสำหรับทุกคนครับ หลักง่าย ๆ คือดูว่าอะไรกินแล้ว เป็นซ้ำ แล้วลดตัวนั้นก่อน ไม่ต้องห้ามทุกอย่างจนกินอะไรไม่ได้ครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ