เมื่อวันที่ 10 ม.ค. 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้โพสต์ให้ความรู้ด้านสุขภาพผ่านเพจเฟซบุ๊ก หมอเจด โดยระบุว่า หลายคนไม่เคยดูฉี่ของตัวเองจริง ๆ ด้วยซ้ำ ทั้งที่ความจริงแล้วปัสสาวะคือสัญญาณสุขภาพไตที่ซื่อสัตย์ที่สุด ไตเป็นอวัยวะที่ไม่เจ็บ ไม่เตือน แต่จะส่งสัญญาณผ่านปัสสาวะตลอดเวลา เพียงแต่เราไม่เคยสังเกตมันเท่านั้นเองครับ

หากรู้จักอ่านสัญญาณเหล่านี้ จะช่วยตรวจจับความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ก่อนจะลุกลามถึงขั้นต้องฟอกไต วันนี้ผมเลยจะพามาดูว่า ฉี่แบบไหนที่ควรระวังภาวะไตเสื่อม ครับ

1. ปัสสาวะสีเข้ม เหลืองจัด หรือน้ำตาล

หากปัสสาวะมีสีเข้มตลอดทั้งวัน ทั้งที่ดื่มน้ำเพียงพอแล้ว นี่อาจไม่ใช่แค่ภาวะขาดน้ำธรรมดา แต่อาจหมายถึงไตเริ่มขับของเสียได้ไม่ดี ของเสียและสารพิษจึงค้างในเลือดมากขึ้น ทำให้เลือดข้น และไตต้องทำงานหนักขึ้นเรื่อย ๆ ในระยะยาวเสี่ยงไตเสื่อมแบบเงียบ ๆ สีปัสสาวะที่ดีควรเป็นเหลืองอ่อน ไม่เข้ม ไม่คล้ำ และไม่ใสจนเหมือนน้ำเปล่าครับ

2. ปัสสาวะมีฟองเยอะ และฟองไม่ยุบง่าย

หลายคนเข้าใจว่าเกิดจากแรงน้ำในโถ แต่ถ้ามีฟองเยอะเป็นประจำ และฟองลอยอยู่นานผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณว่าไตกำลัง กรองโปรตีนรั่ว ออกมากับปัสสาวะ ซึ่งเป็นสัญญาณเริ่มต้นของไตเสื่อม พบได้บ่อยในผู้ที่เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หรือรับประทานอาหารเค็มจัดมานาน หากพบอาการนี้บ่อย ควรรีบตรวจปัสสาวะและตรวจค่าไตครับ

3. ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน ทั้งที่ไม่ได้ดื่มน้ำมาก

หากต้องตื่นมาปัสสาวะกลางคืนตั้งแต่ 2-3 ครั้งขึ้นไปเป็นประจำ ทั้งที่ไม่ได้ดื่มน้ำก่อนนอนมาก อาจบ่งบอกว่าไตเริ่มควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ได้ไม่ดี หรือมีภาวะน้ำตาลและความดันรบกวนการทำงานของไต ไตที่ล้าจะกรองน้ำได้ไม่เป็นจังหวะ ทำให้ต้องขับปัสสาวะตอนกลางคืน ส่งผลให้นอนหลับไม่ลึก เหนื่อยง่าย และไตฟื้นตัวยากขึ้นครับ

4. ปัสสาวะน้อยลง แต่ตัวบวม น้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติ

ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรนิ่งนอนใจ หากสังเกตว่าปัสสาวะออกน้อยลง แต่กลับมีอาการหน้าบวม มือแน่น เท้าบวม หรือรองเท้าคับเร็ว ทั้งที่กินเท่าเดิม แปลว่าไตอาจขับน้ำออกได้ไม่ดี น้ำและของเสียจึงคั่งในร่างกาย ภาวะนี้ทำให้หัวใจและหลอดเลือดต้องทำงานหนักขึ้น หากปล่อยไว้นาน เสี่ยงไตวายเฉียบพลันได้ครับ

5. ปัสสาวะแสบ ขุ่น มีกลิ่นแรง หรือเป็นซ้ำบ่อย

อาการปัสสาวะแสบ ขุ่น หรือมีกลิ่นแรง ไม่ได้หมายความว่าเป็นเพียงกระเพาะปัสสาวะอักเสบเสมอไป ในบางรายอาจเป็นสัญญาณของการอักเสบที่ไตหรือกรวยไต โดยเฉพาะหากเป็นซ้ำบ่อย มีไข้ ปวดหลังลึก ๆ หรืออ่อนเพลียร่วมด้วย นี่อาจเป็นสัญญาณว่าไตเริ่มรับภาระของเสียไม่ไหว ควรรีบตรวจและรักษา อย่าปล่อยให้ลุกลามครับ

ทั้งนี้ ไตไม่เคยเจ็บและไม่เคยเตือนชัดเจน แต่ ปัสสาวะจะบอกแทนเสมอ หากสีผิด ฟองผิด ปริมาณผิด หรือเวลาผิด นั่นคือสัญญาณเตือนล่วงหน้าที่ร่างกายส่งมาให้เราแล้ว หากเริ่มสังเกตตั้งแต่วันนี้ ยังช่วยถนอมไตและหลีกเลี่ยงการฟอกไตในอนาคตได้จริงครับ