เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2569 คุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ แคนดิเดตนายกรัฐมนตรี พรรคไทยสร้างไทย ลงพื้นที่อำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อรับฟังปัญหาจากประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะเสียงสะท้อนถึงวิกฤตของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า หรือบัตรทอง 30 บาท หลังเกิดกรณีสลดผู้ป่วยเสียชีวิตจากความล่าช้าในการส่งต่อรักษา เนื่องจากโรงพยาบาลเกี่ยงกันรับตัว อันมีสาเหตุจากปัญหาด้านงบประมาณ

คุณหญิงสุดารัตน์ ระบุว่า ปัจจุบันระบบ 30 บาทกำลังเข้าสู่ภาวะ วิกฤต และกำลังกลายเป็นระบบ Sick Care ที่เน้นการรักษาหลังเจ็บป่วย แทนที่จะเป็น Healthcare ที่มุ่งเน้นการดูแลสุขภาพและป้องกันไม่ให้ประชาชนป่วยตั้งแต่ต้น ซึ่งมีสาเหตุมาจากโครงสร้างการจัดสรรงบประมาณที่ผิดหลักการ และมีความไม่โปร่งใส

จากการตรวจสอบข้อมูลสถิติงบประมาณรายหัวล่าสุด ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 4,100 บาทต่อคนต่อปี คุณหญิงสุดารัตน์ชี้ให้เห็นถึงความผิดปกติในการจัดสรรงบประมาณที่ส่งผลให้โรงพยาบาลจำนวนมากไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยพบว่า งบผู้ป่วยนอก (OPD) โรงพยาบาลได้รับจริงเพียงประมาณ 400 กว่าบาท งบส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค ประมาณ 600 กว่าบาท ถูกเก็บไว้ที่ส่วนกลาง และงบผู้ป่วยใน (IPD) โรงพยาบาลต้องสำรองจ่ายไปก่อน และรอการเบิกคืน ซึ่งมักล่าช้าและมีขั้นตอนยุ่งยาก

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้งบประมาณถูกดึงไว้ที่ส่วนกลางถึง 90% ขณะที่โรงพยาบาลได้รับงบโดยตรงเพียง 10% ส่งผลให้หน่วยบริการขาดสภาพคล่องอย่างรุนแรง และเกิดภาวะขาดทุนซ้ำซาก

คุณหญิงสุดารัตน์ ระบุว่า โรงพยาบาลจำนวนมากกำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการล่มสลายของระบบ 30 บาท แม้ใช้งบประมาณมหาศาล แต่กลับเกิดปัญหาโรงพยาบาลขาดทุน บุคลากรแบกรับภาระงานหนักเกินขีดจำกัด แพทย์และพยาบาลจำนวนมากถอดใจลาออกจากระบบ เนื่องจากทั้งเงินไม่พอและคนไม่พอ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลล่าสุดระบุว่า โรงพยาบาลรัฐกว่า 326 แห่ง ประสบภาวะเงินบำรุงติดลบ รวมเป็นมูลค่ากว่า 8,287 ล้านบาท ขณะที่โรงพยาบาลเอกชนจำนวนไม่น้อยตัดสินใจถอนตัวออกจากระบบบัตรทอง เนื่องจากไม่สามารถแบกรับภาระการขาดทุนได้ต่อไป

คุณหญิงสุดารัตน์ ย้ำว่า หากโครงสร้างการจัดสรรงบประมาณยังคงเป็นเช่นนี้ จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้โรงพยาบาลเกี่ยงกันรับผู้ป่วย เนื่องจากกังวลค่าใช้จ่ายที่อาจเบิกคืนไม่ได้ ซึ่งสอดคล้องกับกรณีร้องเรียนจากประชาชนในพื้นที่ ที่พี่สาวเสียชีวิตจากการส่งต่อรักษาที่ล่าช้า

ทั้งนี้ พรรคไทยสร้างไทย ขออาสาเข้าไปปรับรื้อระบบงบประมาณบัตรทอง 30 บาท โดยเฉพาะการเก็บงบไว้ที่ส่วนกลางถึง 90% ซึ่งแตกต่างจากช่วงที่คุณหญิงสุดารัตน์ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ที่มีการกระจายงบประมาณกว่า 90% ให้โรงพยาบาลโดยตรง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา ลดภาระการขาดทุนของหน่วยบริการ และหยุดยั้งการล่มสลายของระบบ 30 บาทรักษาทุกโรค