น้ำเปล่า ถือเป็นสิ่งจำเป็นที่ขาดไม่ได้ในการดำรงชีวิต และเรามักจะคุ้นเคยกับการซื้อน้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกมาสำรองไว้ที่บ้านหรือในรถ แต่หลายคนอาจไม่เคยสังเกตว่า บนขวดน้ำเหล่านั้นมีตัวเลขระบุ วันหมดอายุ (Expiry Date) พิมพ์เอาไว้ด้วย ทำให้เกิดคำถามตามมาว่า น้ำเปล่าซึ่งเป็นสารประกอบทางธรรมชาติสามารถเน่าเสียได้เหมือนอาหารชนิดอื่นจริงหรือไม่

ข้อมูลจากสมาคมผู้ผลิตน้ำดื่มบรรจุขวดระหว่างประเทศ (IBWA) และองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ระบุว่า โดยธรรมชาติแล้วน้ำเปล่าที่ผ่านกระบวนการผลิตที่ได้มาตรฐาน จะไม่มีวันหมดอายุในตัวมันเอง แต่การระบุวันที่บนขวดพลาสติกนั้นแท้จริงแล้ว มีไว้เพื่อเหตุผลด้านการควบคุมคุณภาพของบรรจุภัณฑ์และการจัดการสต็อกสินค้าของผู้ผลิตมากกว่าตัวน้ำดื่ม

ปกแล้ว น้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกที่วางจำหน่ายในประเทศไทยและสากล จะมีอายุการใช้งานที่ระบุไว้ประมาณ 1 - 2 ปี นับจากวันที่ผลิต ทั้งนี้ ระยะเวลาดังกล่าวขึ้นอยู่กับชนิดของพลาสติกและนโยบายของแต่ละบริษัท แต่หากเก็บรักษาในสภาวะที่เหมาะสม น้ำดื่มอาจคงคุณภาพได้นานกว่านั้น

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยสำคัญที่กำหนดอายุของน้ำดื่มไม่ใช่กาลเวลา แต่คือ สภาพแวดล้อม ในการเก็บรักษา หากเก็บน้ำไว้ในที่ที่โดนแสงแดดโดยตรง มีอุณหภูมิสูง หรือวางใกล้กับสารเคมีที่มีกลิ่นฉุน พลาสติกอาจเริ่มเสื่อมสภาพและส่งผลต่อรสชาติ รวมถึงความปลอดภัยของน้ำภายในขวดได้เร็วกว่ากำหนด

หากคุณเผลอดื่มน้ำที่เลยวันหมดอายุไปเพียงเล็กน้อย และน้ำนั้นถูกเก็บไว้ในที่ร่มและเย็น ไม่ก่อให้เกิดอันตรายรุนแรงหรืออาการท้องเสียเฉียบพลัน เนื่องจากน้ำที่ผ่านการกรองและฆ่าเชื้อมาแล้ว จะไม่มีเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้อาหารเป็นพิษเจริญเติบโตได้ง่ายนัก แต่หากน้ำมีกลิ่นพลาสติกที่รุนแรงหรือรสชาติเปลี่ยนไป นั่นคือ สัญญาณว่าสารเคมีจากบรรจุภัณฑ์เริ่มปนเปื้อนลงในน้ำ

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาจากนักวิทยาศาสตร์ ระบุว่า เมื่อขวดพลาสติก หมดอายุหรือถูกความร้อนสูง สารเคมีอย่างพลวง (Antimony) หรือสารในกลุ่มพาทาเลต (Phthalates) อาจหลุดลอดออกมาปนเปื้อนในน้ำ แม้ในปริมาณน้อยแต่อาจส่งผลกระทบสะสมต่อระบบฮอร์โมนและตับไตในระยะยาว ดังนั้น การเลี่ยงดื่มน้ำที่หมดอายุมานานหรือเก็บในสภาพที่ไม่เหมาะสมจึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด

ทั้งนี้ เพื่อให้น้ำดื่มบรรจุขวดคงคุณภาพดีที่สุดจนถึงหยดสุดท้าย ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ประกอบไปด้วย

- หลีกเลี่ยงแสงแดด : ไม่ควรวางขวดน้ำทิ้งไว้ในรถที่จอดตากแดด เพราะความร้อนจะเร่งปฏิกิริยาการเสื่อมสภาพของพลาสติก

- เก็บในที่เย็นและแห้ง : สถานที่เก็บน้ำควรมีอากาศถ่ายเทสะดวกและห่างจากความร้อน

- วางห่างจากสารเคมี : พลาสติกขวดน้ำมีรูพรุนขนาดเล็กมากที่สามารถดูดซับกลิ่นรอบข้างได้ จึงไม่ควรวางใกล้ถังน้ำมัน น้ำยาทำความสะอาด หรือสารเคมีที่มีกลิ่นแรง

- สังเกตลักษณะน้ำ : ก่อนดื่มควรตรวจสอบว่าน้ำมีความใส ไม่มีตะกอน และไม่มีกลิ่นผิดปกติ