สธ. เคลียร์ด่วน! หลังดราม่า อสพ. แย่งงาน พยาบาล ระอุหนัก

วันที่ 17 กรกฎาคม 2569 จากกรณีที่กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ประกาศเปิดรับสมัครบุคคลเข้าอบรมเพื่อจ้างเป็น อาสาพยาบาลชุมชน (อสพ.) จำนวน 7,256 อัตรา จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง เนื่องจากในปัจจุบันยังมีพยาบาลวิชาชีพในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขกว่า 7,000 คน ที่ยังมีสถานะเป็นลูกจ้างชั่วคราว ทำให้เกิดข้อกังวลเกี่ยวกับแนวทางการบริหารกำลังคนด้านสาธารณสุข

นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ชี้แจงว่า การเปิดรับสมัคร อสพ. ในครั้งนี้ ไม่ใช่การจ้างบุคลากรเพื่อปฏิบัติหน้าที่แทนพยาบาลวิชาชีพ แต่มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมกำลังทีมสุขภาพในระดับชุมชน ให้สามารถดูแลประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง จึงไม่สามารถนำจำนวนการจ้าง อสพ. ไปเปรียบเทียบกับการบรรจุพยาบาลวิชาชีพได้

รมว.สาธารณสุข ระบุว่า อสพ. จะทำหน้าที่สนับสนุนการดูแลประชาชนใน 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงและผู้มีภาวะพึ่งพิง ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) แม่และเด็ก รวมถึงผู้ป่วยจิตเวชและผู้มีปัญหายาเสพติด เพื่อให้การดูแลรักษาในชุมชนมีความรวดเร็ว ต่อเนื่อง และเป็นระบบมากยิ่งขึ้น

สำหรับหลักเกณฑ์การรับสมัคร แบ่งตามคุณวุฒิและประสบการณ์ของผู้สมัคร โดยผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีทั่วไป อายุไม่เกิน 65 ปี ต้องผ่านการอบรม 240 ชั่วโมง ขณะที่ผู้จบปริญญาตรีด้านสุขภาพ อายุไม่เกิน 65 ปี ต้องอบรม 120 ชั่วโมง ส่วนผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพที่มีใบอนุญาต เช่น พยาบาล เวชกรรม หรือสาธารณสุขชุมชน อายุไม่เกิน 70 ปี จะเข้ารับการอบรม 30 ชั่วโมง ทั้งหมดจะผ่านการคัดเลือกโดยคณะอนุกรรมการระดับจังหวัด ซึ่งมีผู้แทนจากหลายภาคส่วนร่วมพิจารณาคุณสมบัติ และมีการประเมินผลการปฏิบัติงานเป็นประจำทุกปี

นอกจากนี้ ผู้ที่มีผลการประเมินอยู่ในกลุ่ม 10% แรก จะได้รับสิทธิประโยชน์เพิ่มเติม เช่น โอกาสเข้าศึกษาต่อในสาขาพยาบาล ขณะที่ผู้มีผลประเมินอยู่ในกลุ่ม 10% ท้าย จะได้รับหนังสือเตือน และหากครบสัญญาจ้าง 2 ปี จะไม่ได้รับการต่อสัญญา โดยกระทรวงยืนยันว่าระบบดังกล่าวยึดหลักคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความโปร่งใส ไม่ใช่ตำแหน่งที่ผูกติดกับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

ส่วนข้อกังวลของพยาบาลวิชาชีพที่ยังไม่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการ นพ.สุภโชค เวชภัณฑ์เภสัช หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า กระทรวงได้กำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาไว้หลายด้าน โดยอยู่ระหว่างเร่งดำเนินการบรรจุบุคลากรทางการแพทย์และพยาบาลวิชาชีพรวม 5,842 อัตรา เพื่อสร้างความมั่นคงในการประกอบอาชีพและลดจำนวนพยาบาลที่ยังมีสถานะเป็นลูกจ้างชั่วคราวหรือรายวัน

ในจำนวนดังกล่าว เป็นการบรรจุพยาบาลวิชาชีพ 4,525 อัตรา ซึ่งได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในเดือนกันยายน 2569 ปัจจุบันมีหลายหน่วยงานดำเนินการบรรจุไปแล้วมากกว่า 40%

ขณะเดียวกัน กระทรวงสาธารณสุขยังอยู่ระหว่างดำเนินการขอจัดสรรอัตราข้าราชการตั้งใหม่เพิ่มเติมอีก 8,642 อัตรา โดยได้หารือร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ซึ่งมีความคืบหน้าในทิศทางที่ดี

ทั้งนี้ สำนักงาน ก.พ. ได้ขอให้กระทรวงจัดทำข้อมูลเพิ่มเติม เพื่อประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการกำหนดเป้าหมายและนโยบายกำลังคนภาครัฐ (คปร.) อาทิ ข้อมูลการกระจายอัตรากำลังพยาบาลวิชาชีพในแต่ละเขตสุขภาพ สถิติการผลิตและการสูญเสียพยาบาลในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ตลอดจนแนวทางการปรับปรุงโครงสร้างตำแหน่งและการกำหนดระดับที่สูงขึ้นของสายงานพยาบาลวิชาชีพ ก่อนพิจารณาจัดสรรอัตรากำลังในขั้นตอนต่อไป