ส่องเลขมงคลพิธีสงเคราะห์บ้าน ประเพณีล้านนา ที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน

วันที่ 25 พ.ค. 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่วัดนาทะเล หมู่ที่ 5 ตำบลศรีพนมมาศ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ ชาวบ้านได้นำอาหารคาวหวานมาร่วมกันทำบุญตักบาตร รับศิลรับพร จากพระภิกษุสงฆ์สามเณรภายในวัดพร้อมกับอุทิศส่วนบุญกุศลไปให้ผีปู่ย่าตายายและบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วตลอดถึงเจ้าที่เจ้าทาง เจ้าป่าเจ้าเขา ผีบ้านผีเรือน

จากนั้นชาวบ้านได้ร่วมกัน เดินไปที่ด้านหน้าประตูวัด ซึ่งเป็นทางสามแพร่ง โดยทุกคนจะถือตระกร้า คนละ 1 อัน ภายในตระกร้าจะมี กระทงที่ทำจากพัสดุแตกต่างกันไปลักษณะเป็นรูป 4 เหลี่ยมบ้าง 3 เหลี่ยม บ้าง ภายในกระทงใส่ไว้ด้วย รูปปั้นตุ๊กตารูปคน หมา แมว และสิ่งมีชีวิตภายในบ้าน เพื่อประกอบพิธีสงเคราะห์ หรือที่รู้จักกันในชื่อ ตุ๊กตาเสียกบาล (หรือตุ๊กตาหลอกผี) เป็นความเชื่อโบราณของไทยที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เพื่อใช้เป็นตัวแทนของคนป่วยหรือผู้ที่ต้องการสะเดาะเคราะห์ เพื่อปัดเป่าโรคภัยไข้เจ็บและสิ่งชั่วร้าย

ซึ่งหากภายในบ้านมีคนกี่คน ผู้หญิงกี่คน ผู้ชายกี่คน เด็กเล็กกี่คน สัตว์เลี้ยงมีกี่ตัว มีอะไรบ้าง ก็จะปั้นสิ่งมีชีวิตแบบนั้นๆใส่ไปในห่อภาชนะ และจะมีขนม นมเนย อาหารคาวหวาน ผัก พริก ผลไม้  จัดเป็นห่อเล็กๆ ใส่ลงไปเพื่อเป็นเครื่องเซ่นไหว้ ในการประกอบพิธีสงเคราะห์บ้านตนเองและคนในครอบครัวและสัตว์เลี้ยงภายในบ้าน และได้นำกระทง ไปวางไว้ที่ทางสามแพร่ง จุดธูปเทียน พร้อมกับตั้งจิตอธิฐาน ขอปลดปล่อย สิ่งไม่ดีสิ่งอัปมงคง ต่างๆให้ออกจากตนเองและครอบครัวตลอดถึงสัตว์เลี้ยงภายในบ้าน ให้ไปอยู่ที่หุ่นดินปั้นของแต่ละคน ภายหลังจุดธูปเทียนอธิฐานส่งสิ่งไม่ดีสิ่งอัปมงคลเสร็จสิ้นเรียบร้อย

เจ้าพิธีได้มีการการจัดเตรียมสะตวง โดยใช้ไม้ค้ำ (ต้นกล้วย) กาบกล้วยทำเป็นกระทงสี่เหลี่ยม ใช้ไม้ไผ่ยึดให้แน่น ประดับด้วยช่อตุง ต้นเทียน ตกแต่งให้สวยงาม   ภายในประกอบด้วยข้าวปลาอาหาร ขนม หมากพลู สายสิญจน์ ที่ได้โยงต่อไปมัดไว้ตามบ้านต่างๆต่อๆกันทุกหลังคาเรือน

จากนั้นเจ้าพิธีได้มีการประกอบพิธีอัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพเทวาอารักษ์ เจ้าที่เจ้าทาง เจ้าป่าเจ้าเขา ได้มาได้มาร่วมพิธี พร้อมกล่าวคำถวายเครื่องสักการะต่างๆ สิ่งศักดิ์สิทธิ์เทพเทวาอารักษ์ พร้อมกันสวดสะเดาะเคราะห์ต่อชะตาให้กับชาวบ้าน สัตว์เลี้ยง สวดขับไล่สิ่งไม่ดีสิ่งอัปมงคลให้ออกไป ตามแบบล้านนา ซึ่งภายหลังจากเสร็จสิ้นพิธี ชาวบ้านได้มีการขอโชค จากสิ่งศักดิ์สิทธิ์เทพเทวาอารักษ์เจ้าที่เจ้าทางเจ้าป่าเจ้าเขา  โดยการตั้งจิตอธิฐานขอโชค ก่อนจะมีการจุดธูปเสี่ยงโชค  ซึ่งภายหลังจากการจุดธูปเสี่ยงโชคเสร็จ ตัวเลขที่ปรากฏ 2 ตัวหน้า คือ 45 ส่วนตัวสุดท้าย ลักษณะตัวเลขจะขาดครึ่งแนวตรง ซึ่งบางคนก็บอกเป็นเลข 8 บางคนก็บอกเป็นเลข 3 โดยชาวบ้านจะได้นำไปเสี่ยงโชคตามความเชื่อของแต่ละคน ในงวดวันที่ 1 กค.ที่จะถึง

ชาวบ้านในพื้นที่เข้าร่วมพิธีเล่าให้ผู้สื่อข่าวฟังว่า พิธีสะเดาะเคราะห์ สืบชะตาหมู่บ้าน เมือง เป็นประเพณี ของจังหวัดอุตรดิตถ์ ที่ได้ยึดถือและปฏิบัติสืบต่อกันมาช้านาน  ชาวบ้านในทุกหมู่บ้าน ทุกตำบล ต่างรู้จัก และยึดมั่นปฏิบัติกันมาเป็นเวลาช้านาน เพราะเชื่อว่าก่อให้เกิดขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติหน้าที่การงานพร้อมที่จะสู้กับชะตาชีวิตต่อไป อีกทั้งความเชื่อว่าทุกข์ภัยทั้งหลายที่จะเกิดขึ้นกับตัวเองและญาติพี่น้อง ก็จะหมดหายไปอีกทั้งชีวิตก็จะยืนยาวยิ่งขึ้น การส่งเคราะห์บ้านหรือการส่งเคราะห์เมือง เป็นพิธีกรรมนี้ จะเป็นการขับไล่สิ่งที่ไม่ดีงามให้ออกไป จากนั้นชาวบ้าน และภายหลังจากเสร็จพิธีชาวบ้านจะกลับไปทำความสะอาดปัดกวาดบ้านเรือนให้เรียบร้อย ชำระร่างกาย สระผมให้สะอาด เพื่อความเป็นสิริมงคล แด่ตนเองและครอบครัวด้วย

ผู้สื่อข่าวจังหวัดอุตรดิตถ์ รายงาน